از کابوس های شبانه تا محرومیت از مدرسه هزینه حقیقی جنگ برای کودکان بعد از پایان حملات آشکار می شود

از کابوس های شبانه تا محرومیت از مدرسه هزینه حقیقی جنگ برای کودکان بعد از پایان حملات آشکار می شود

به گزارش آروما، محمدمهدی سیدناصری، پژوهشگر حقوق بین الملل کودکان، به خبرآنلاین می گوید: «جنگ زمانی برای کودک واقعا پایان می یابد که امنیت، آموزش، سلامت، خانواده، بازی، امید و امکان ساختن آینده باردیگر به زندگی او بازگردد. کودکان زنده مانده از جنگ نباید تا آخر عمر قربانی باقی بمانند. وظیفه حقوق کودک اینست که امکان تبدیل شدن «کودک زنده مانده از جنگ» به کودکی را فراهم آورد که حق دارد باردیگر زندگی کند.»



الهه جعفرزاده: جنگ به طور معمول با آمار کشته شدگان، مجروحان و خسارت های ساختمانی سنجیده می شود؛ اما کودکانی که زنده می مانند، امکان دارد سال ها بعد از پایان درگیری بازهم هزینه جنگ را بپردازند. برای آنها، توقف انفجارها الزاماً به معنای پایان جنگ نیست. اضطراب، کابوس، افت تحصیلی، ترس از صداهای بلند، سوگ عزیزان و فقر خانواده می توانند آثار درگیری را تا مدت ها در زندگی شان حفظ کنند.

محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق بین الملل کودکان، در این زمینه به خبرآنلاین می گوید: «پس از جنگ، اگر دولت فقط ساختمان ها و زیرساخت ها را بازسازی کند و سلامت روان و آموزش خردسالان را نادیده بگیرد، تنها قسمتی از خسارت ها جبران شده است. باید مفهوم «بازسازی کودک محور بعد از جنگ» جدی گرفته شود؛ بازسازی فقط ترمیم شهرها نیست، بلکه ترمیم کودکی هایی است که جنگ مختل کرده است.»
متن کامل این گفت و گو در ادامه آمده است: سیدناصری - پژوهشگر حقوق کودک
وقتی جنگ تمام می شود، به طور معمول تصور عمومی اینست که خطر اصلی هم تمام شده است. اما آیا واقعا جنگ برای خردسالان با توقف حملات پایان می یابد؟

یکی از خطرناک ترین سوءبرداشت ها در رابطه با جنگ، یکی دانستن پایان درگیری با پایان آثار آنست. امکان دارد کودک دیگر صدای انفجار نشنود، اما با شنیدن صداهای بلند بترسد یا شب ها نتواند بخوابد. حتی بازسازی خانه هم لزوماً احساس امنیت را به او بازنمی گرداند.

باید میان لطمه های مستقیم، مانند مجروحیت، تخریب خانه و مدرسه یا از دست دادن اعضاء خانواده، و لطمه های غیرمستقیم تفاوت قائل شویم. اضطراب، اختلال خواب، سوگ، انزوای اجتماعی، افت تحصیلی، فقر، جابه جایی الزامی و جدایی از خانواده همچون نتایج بلند مدت جنگ اند. در گزارشات در ارتباط با خردسالان لطمه دیده از بحران در ایران نیز به نشانه هایی مانند ترس از صداهای بلند، اختلال خواب و خشم ناگهانی اشاره شده است.

پس از جنگ، مرحله بازگشت شروع می شود: بازگشت به مدرسه، خانه، روابط اجتماعی و مهم تر از همه، احساس امنیت. اگر دولت فقط ساختمان ها و زیرساخت ها را بازسازی کند و سلامت روان و آموزش خردسالان را نادیده بگیرد، تنها قسمتی از خسارت ها جبران شده است. باید مفهوم «بازسازی کودک محور بعد از جنگ» جدی گرفته شود؛ بازسازی فقط ترمیم شهرها نیست، بلکه ترمیم کودکی هایی است که جنگ مختل کرده است.

شما از لطمه های پنهان جنگ صحبت می کنید. شاید مهم ترین آنها سلامت روان باشد. آیا ما در ایران اساساً برای موج احتمالی لطمه های روانی خردسالان بعد از جنگ آماده ایم؟

باید پیشگیرانه تر به این مورد نگاه نماییم. کودکی که در معرض انفجار، اخبار مرگ و ترس والدین قرار گرفته، الزاماً فورا علایم آشکار نشان نمی دهد. برخی واکنش ها امکان دارد هفته ها یا ماه ها بعد ظاهر شوند. کودک هم همیشه نمی تواند رنج خودرا به زبان بیاورد؛ امکان دارد شب ادراری، پرخاشگری، گوشه گیری، ترس از مدرسه یا وابستگی بیشتر به والدین را تجربه کند.

مدرسه باید یکی از پایگاه های اصلی شناسایی و حمایت روانی بعد از جنگ باشد. این مورد صرفا سفارش ای روان شناختی نیست، بلکه با حق کودک بر سلامت و رشد ارتباط دارد. کنوانسیون حقوق کودک، حق برخورداری از بالاترین استاندارد قابل حصول سلامت را به رسمیت می شناسد.

پس از بحران های مسلحانه باید برنامه ای ملی برای غربالگری و حمایت روانی ـ اجتماعی خردسالان طراحی شود؛ نه با این فرض که همه خردسالان بیمارند، بلکه برای شناسایی آنهایی که به کمک بیشتری نیاز دارند. روان شناسان کودک، مشاوران، مددکاران اجتماعی و معلمان باید در این برنامه حضور داشته باشند و والدین نیز برای شناخت علایم هشداردهنده آموزش ببینند. هدف، دفاع از کودک است، نه برچسب زدن به او. بازی، آموزش و ارتباط با دوستان نیز قسمتی از روند ترمیم و بازگشت به زندگی عادی اند.

«آموزش» در اولویت بازسازی بعد از جنگ است
یکی از نتایج مهم جنگ، از میان رفتن یا مختل شدن آموزش است. چرا آموزش باید در اولویت بازسازی بعد از جنگ باشد و آنرا یک مسئله حقوقی و حتی امنیتی بدانیم؟

مدرسه فقط ساختمان و کلاس درس نیست؛ محیطی حمایتی برای یادگیری، ارتباط اجتماعی و بازگشت به نظم روزمره است. دورماندن طولانی مدت از مدرسه امکان دارد خطر ترک تحصیل، کار کودک، ازدواج زودهنگام، بهره کشی و دیگر لطمه های اجتماعی را افزایش دهد.

البته بازگشایی مدارس کافی نیست. کودکانی که از تحصیل عقب افتاده اند به برنامه های جبرانی نیاز دارند و برای خانواده های جابه جاشده باید امکان ادامه آموزش فراهم گردد. همچنین، خردسالان دارای معلولیت، خردسالان مهاجر و کودکانی که از خانواده جدا شده اند، به حمایت های ویژه نیاز دارند.

به جای این که فقط بپرسیم چند مدرسه بازسازی شده است، باید ببینیم چند کودک توانسته اند باردیگر به یادگیری بازگردند. مدرسه بعد از جنگ باید «فضای امن» باشد، نه صرفا ساختمانی که باردیگر باز شده است.
فقر بعد از جنگ؛ تهدیدی برای آینده خردسالان
جنگ به طور معمول فقر و نابرابری را هم تشدید می کند. آیا امکان دارد کودکی که از جنگ جان سالم به در برده، بعداً قربانی فقر ناشی از جنگ شود؟

بله. گاهی جنگ تمام می شود، اما آثار اقتصادی آن تازه شروع می شود. از دست رفتن شغل و درآمد، بالارفتن هزینه های زندگی، تخریب مسکن، هزینه های درمان و جابه جایی می توانند خانواده ها را تحت فشار قرار دهند.

در چنین شرایطی، کودک امکان دارد مستقیماً هدف حمله قرار نگرفته باشد، اما به سبب فقر از مدرسه بیرون رود، برای مساعدت با خانواده کار کند یا از تغذیه مناسب و خدمات درمانی محروم بماند. کودکی که گلوله نخورده اما به سبب نتایج اقتصادی جنگ ترک تحصیل می کند، بازهم از جنگ لطمه دیده است.

بنابراین، حمایت بعد از جنگ باید هم کودک محور و هم خانواده محور باشد. کمک های نقدی و غیرنقدی، تغذیه، خدمات سلامت، آموزش جبرانی و حمایت روانی باید در قالب مجموعه ای هماهنگ ارایه شوند تا کودک مجبور نباشد هزینه اقتصادی جنگ را با آینده خود بپردازد.

یکی از مسایل کمتر دیده شده، سوگ و از دست دادن اعضاء خانواده است. حقوق کودک در مقابل این نوع لطمه چه می گوید؟

از دست دادن پدر، مادر یا یکی از نزدیکان فقط فقدانی عاطفی نیست؛ امکان دارد ساختار زندگی کودک را تغییر دهد و او را همزمان با سوگ، بی خانمانی، فقر و محرومیت از تحصیل رو به رو کند. باید میان کودک سوگوار و کودکی که شبکه حمایتی خودرا از دست داده است، تفاوت قائل شد.

کودک باید فرصت عزاداری داشته باشد و نباید انتظار داشته باشیم چون کودک است، زودتر فراموش کند. اطلاع رسانی در رابطه با مرگ عزیزان نیز باید صادقانه و متناسب با سن او باشد. رسانه ها دراین خصوص مسئولیت دارند و نباید بدون توجه به حریم خصوصی و کرامت کودک، تصویر و داستان زندگی او را بارها منتشر کنند.

همچنین، نظام حمایتی باید مانع شود که فقدان والد، کودک را بسمت ترک تحصیل، کار کودک، بهره کشی یا ازدواج زودهنگام سوق دهد. هدف حقوق کودک فقط زنده نگه داشتن او نیست؛ بلکه فراهم کردن امکان رشد، آموزش و داشتن آینده ای مستقل است.

پس اگر بخواهیم یک برنامه واقعی برای «روز پس از جنگ» طراحی نماییم، چه باید کرد؟ آیا ایران به یک برنامه ملی برای خردسالان بعد از جنگ نیاز دارد؟

قطعاً. نباید منتظر پایان جنگ بمانیم تا تازه در رابطه با وضعیت خردسالان تصمیم بگیریم. پیشنهاد من تدوین «برنامه ملی بازسازی و دفاع از خردسالان بعد از مخاصمه» است؛ برنامه ای با محورهای مشخص:

نخست، شناسایی خردسالان لطمه دیده و در معرض خطر، همچون کودکانی که والدین خودرا از دست داده اند یا جابه جا شده اند. دوم، گسترش خدمات سلامت روان و حمایت اجتماعی در مدارس و مراکز محلی.

سوم، بازگشت ایمن به آموزش و ارایه برنامه های جبرانی. چهارم، حمایت اقتصادی از خانواده ها برای ممانعت از ترک تحصیل و کار کودک.

پنجم، حمایت ویژه از خردسالان دارای معلولیت، بی سرپرست یا بدسرپرست، مهاجر و جداشده از خانواده. ششم، صیانت از خردسالان در مقابل مین ها، مهمات منفجرنشده و بقایای جنگ؛ خطرهایی که امکان دارد سال ها بعد از توقف درگیری باقی بمانند. آموزش خطرات و پاک سازی مناطق آلوده باید قسمتی از برنامه بازسازی باشد.

هفتم، حفظ اسناد هویتی، تحصیلی و پزشکی کودکان، چونکه از میان رفتن این مدارک دسترسی آنها به خدمات را دشوار می کند. هشتم، مشارکت دادن خود خردسالان در تصمیم گیری های در رابطه با زندگی شان، متناسب با سن و بلوغ آنها. تجربه خردسالان از ترس، مدرسه و امنیت می تواند نیازهایی را آشکار کند که از دید سیاست گذاران دور مانده است.

در کنار حمایت، پاسخگویی نیز اهمیت دارد. اگر در جریان جنگ نقض جدی حقوق خردسالان رخداده باشد، باید سازوکارهای مناسب برای ثبت و رسیدگی وجود داشته باشد؛ البته نباید از کودک قربانی ابزار سیاسی ساخت. کودک باید در مرکز حمایت و کرامت قرار بگیرد.

پیروزی بعد از جنگ را به چه صورت باید تعریف کرد؟

پیروزی فقط توقف جنگ نیست. اگر کودکی هنوز از صدای هواپیما می ترسد، به مدرسه بازنگشته، والدینش را از دست داده یا برای تأمین هزینه های زندگی ملزم به کار شده است، نمی توان گفت همه چیز تمام شده است.

جنگ زمانی برای کودک واقعا پایان می یابد که امنیت، آموزش، سلامت، خانواده، بازی، امید و امکان ساختن آینده باردیگر به زندگی او بازگردد. خردسالان زنده مانده از جنگ نباید تا انتهای عمر قربانی باقی بمانند. وظیفه حقوق کودک اینست که امکان تبدیل شدن «کودک زنده مانده از جنگ» به کودکی را فراهم آورد که حق دارد باردیگر زندگی کند.

به طور خلاصه متن کامل این گفت و گو در ادامه آمده است: سیدناصری - پژوهشگر حقوق کودک وقتی جنگ تمام می شود، بطور معمول تصور عمومی این است که خطر اصلی هم تمام شده است. باید پیشگیرانه تر به این مورد نگاه نماییم. بنابراین، حمایت پس از جنگ باید هم کودک محور و هم خانواده محور باشد.


منبع:

1405/07/27
10:28:58
0.0 / 5
165
از این مطلب آروما خوشتون اومد؟
(0)
(0)
X

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۳ بعلاوه ۳

aroma لینک دوستان آروما

آروما AromaStore

aroma تگهای آروما